Şişli’nin Gizli Tarihi Katmanları
İstanbul’un en hareketli ilçelerinden Şişli, genellikle modern yapıları, iş merkezleri ve alışveriş caddeleriyle bilinir. Fakat yüzeyin hemen altında, 19. yüzyılın son döneminden kalma pek çok tarihi mekan ve yapı sessizce duruyor. Bu yazıda Şişli ve çevresindeki az bilinen tarihi mekanları gezeceğiz. Bazıları o kadar az ziyaret ediliyor ki, yolunuz düşerse kendinizi adeta zaman tünelinde hissedeceksiniz.
Şişli’nin tarihi aslında 1800’lerin ikinci yarısında başlıyor. Osmanlı’nın son döneminde köşkler, apartmanlar ve kiliseler hızla yükselmiş. Bazıları bugün hâlâ ayakta, bazılarıysa sadece tabelasıyla kalmış. Hadi birlikte keşfedelim.
Halil Rıfat Paşa Köşkü ve Bahçesi
Şişli’nin belki de en az bilinen yapılarından biri Halil Rıfat Paşa Köşkü. Eskiden geniş bir arazi içindeyken bugün dar bir sokakta sıkışıp kalmış. 1890’larda yapılmış bu köşk, o dönemki paşaların zevkini yansıtıyor. Taş işçiliği hâlâ dikkat çekici. Bahçesi maalesef küçülmüş ama içerideki merdivenler ve tavan süslemeleri eski ihtişamı hissettiriyor.
Köşk şu an özel mülk olduğu için sadece dışarıdan bakabiliyorsunuz. Yine de sokağa girdiğiniz anda bambaşka bir atmosfer sizi karşılıyor. Arabaların sesi kesiliyor, zaman yavaşlıyor sanki.
İtalyan Hastanesi ve Çevresi
Bomonti’ye doğru yürürken karşınıza çıkan İtalyan Hastanesi, 1905’te açılmış. Mimarisiyle dikkat çeken bu bina, İtalyan topluluğunun İstanbul’daki en önemli eserlerinden. Hastane hâlâ faal olsa da bahçesine girebiliyorsunuz. İçerideki küçük kilise kısmı özellikle etkileyici.
Hastane binasının arkasındaki eski apartmanlar da aynı döneme ait. Bazılarında hâlâ orijinal demir balkonlar duruyor. Bu sokaklarda yürürken 1910’lu yılların Şişli’sini hayal etmek hiç zor değil.
Şişli Terakki Mektebi ve Eğitim Mirası
Şişli’nin eğitim tarihine damga vuran binalardan biri de Terakki Mektebi. 1890’larda kurulmuş olan okul, o dönemde modern eğitim veren öncü kurumlardandı. Bugünkü binası 1910’larda yapılmış. Dış cephesindeki taş detaylar ve geniş pencereler dikkat çekiyor.
Okul hâlâ eğitim veriyor. Bu yüzden sadece dışarıdan fotoğraf çekebiliyorsunuz ama mimarisi gerçekten görülmeye değer. Özellikle bahar aylarında etrafındaki eski çınar ağaçlarıyla birlikte çok güzel bir görüntü oluşturuyor.
Esad Paşa Konağı ve Kuledibi Sokağı
Şişli’nin Kuledibi olarak bilinen kısmında yer alan Esad Paşa Konağı, tam bir saklı hazine. 1880’lerde inşa edilmiş. İkinci katındaki cumba detayları ve ahşap işçiliği oldukça zarif. Ne yazık ki bina şu an bakımsız durumda. Yine de orijinal hatları hâlâ belli oluyor.
Bu konakların bulunduğu sokaklar özellikle akşamüstü saatlerinde çok etkileyici. Güneş batarken eski binaların gölgeleri uzuyor ve sanki 120 yıl öncesine ışınlanıyorsunuz.
Surp Agop Hastanesi ve Ermeni Mirası
Nişantaşı’na çok yakın konumda bulunan Surp Agop Hastanesi, 1892’de hizmete girmiş. Ermeni cemaatinin önemli sağlık kurumlarından biri. Hastanenin bahçesindeki küçük kilise ve eski mezar taşları oldukça etkileyici. Burası aynı zamanda Şişli’nin çok kültürlü geçmişini yansıtan en güzel örneklerden.
Hastane aktif olarak çalışıyor. Ziyaretçi kabul etmese de bahçe kısmından dış cepheyi rahatça görebiliyorsunuz. Özellikle taş oymaları ve kemerli girişi fotoğraflara çok güzel yansıyor.
Merkez Camii ve Civarındaki Tarihi Dükkanlar
Şişli Merkez Camii 1940’larda yapılmış olsa da çevresindeki yapılar çok daha eski. Camiinin hemen yanında yer alan eski dükkanlar 1900’lerin başına ait. Bazılarında hâlâ orijinal tabelalar ve vitrin detayları duruyor. Bu dükkanların üst katları ise tipik Şişli apartmanları.
Burası özellikle cumartesi günleri oldukça canlı. Hem camiye gelenler hem de eski binaları merak edenler aynı sokaklarda dolaşıyor. Bu karışıklık aslında Şişli’nin ruhunu çok iyi yansıtıyor.
Maçka’daki Az Bilinen Köşk Kalıntıları
Şişli’nin Maçka tarafına doğru ilerlediğinizde karşınıza çıkan eski köşk kalıntıları da görmeye değer. Bazıları yangın veya tadilat nedeniyle büyük ölçüde değişmiş olsa da bahçe duvarları ve giriş kapıları hâlâ ayakta. Özellikle bir tanesinin demir giriş kapısı oldukça estetik.
Bu kalıntıların etrafındaki modern binalarla yarattığı tezat oldukça çarpıcı. Bir yanda 21. yüzyılın gökdelenleri, diğer yanda 19. yüzyıldan kalma taş duvarlar.
Talimhane’deki Tarihi Apartmanlar
Talimhane semti adını aslında Osmanlı döneminde burada bulunan talim alanından alıyor. Bugün burada yer alan apartmanların çoğu 1910-1930 arası yapılmış. Özellikle eski Art Nouveau detaylara sahip olanları bulmak mümkün.
Bu apartmanların çoğunun giriş holleri hâlâ orijinal durumda. Bazılarının kapılarında eski zil sistemleri bile duruyor. Akşam saatlerinde sokak lambalarının altında bu binaları izlemek gerçekten keyifli.
Şişli’nin bu az bilinen tarihi mekanlarını gezerken fark edeceksiniz ki, burası sadece bir iş ve alışveriş merkezi değil. Aynı zamanda katman katman bir tarih barındırıyor. Her sokağın, her binanın kendine ait bir hikayesi var. Belki bir dahaki sefer iş çıkışı veya hafta sonu yürüyüşünüzde rotanızı biraz değiştirir ve bu sessiz tanıkları ziyaret edersiniz. Emin olun pişman olmayacaksınız.